Sáng ngày 16/9/2024, chuyên gia của Công ty TNHH Kiến tạo Khí hậu xanh (GreenCIC), bà Nguyễn Hồng Loan, đã tham dự Tọa đàm với chủ đề: "Ứng phó hiệu quả với cơ chế CBAM: Vai trò của cơ quan đầu mối trong hỗ trợ doanh nghiệp" do Tạp chí Công Thương thực hiện. Cùng tham gia Tọa đàm có ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng, Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), ông Hoàng Văn Tâm, Vụ Tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững (Bộ Công Thương) và ông Đinh Quốc Thái, Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA).
Nhằm mục tiêu ngăn chặn nguy cơ rò rỉ các-bon, Châu Âu đã áp dụng Cơ chế Điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) với giai đoạn chuyển tiếp bắt đầu từ 01/10/2023 đối với 6 nhóm hàng hóa chính bao gồm: xi măng, điện, phân bón, sắt thép, nhôm và hydrogen. Từ ngày 01/01/2026, CBAM sẽ bước vào giai đoạn chính thức vận hành với các nghĩa vụ xác minh số liệu phát thải và thực hiện thanh toán dựa trên suất phát thải khí nhà kính tích hợp trong hàng hóa nhập khẩu, có điều chỉnh với giá các-bon đã được chi trả tại nước xuất khẩu.
Ảnh: Các khách mời tham dự Tọa đàm
Hiện nay, tại Việt Nam có nhiều nguồn thông tin, nhiều tổ chức, chuyên gia tiến hành hướng dẫn và đào tạo về CBAM. Mặc tích cực của việc này là giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng và doanh nghiệp về CBAM nhưng mặt trái là có nhiều luồng thông tin không chính thống, chưa đầy đủ và chưa chính xác, ảnh hưởng đến hiệu quả chuẩn bị và ứng phó của doanh nghiệp đối với CBAM.
Trong bối cảnh đó, một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại tọa đàm là vai trò của Bộ Công Thương với tư cách cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm điều phối và xây dựng các biện pháp ứng phó với CBAM. Việc có một cơ quan đầu mới chịu trách nhiệm, điều phối các biện pháp hiệu quả đối phó với CBAM và xây dựng đề án ứng phó với cơ chế CBAM được cho là kịp thời và kỳ vọng sẽ đem lại hiệu quả cao trong việc hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tận dụng Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA), tham gia sâu và bền vững vào chuỗi cung ứng hàng hóa với EU.
Tại buổi tọa đàm, bà Nguyễn Hồng Loan, Giám đốc GreenCIC, chuyên gia Dự án Hỗ trợ kỹ thuật về đánh giá tác động của CBAM, đã chia sẻ kết quả khảo sát cho thấy, nhận thức của nhiều doanh nghiệp Việt Nam về CBAM còn thấp. Ngoài một số doanh nghiệp lớn đã có sự chuẩn bị nghiêm túc, phần lớn các doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ cơ chế này, dẫn đến các phản ứng chưa hiệu quả và lãng phí nguồn lực. Một số doanh nghiệp còn chưa hiểu rõ về bản chất, phạm vi ảnh hưởng và lộ trình áp dụng của CBAM.
Ảnh: Bà Nguyễn Hồng Loan, Giám đốc GreenCIC, Chuyên gia Dự án Hỗ trợ kỹ thuật về đánh giá tác động của CBAM, phát biểu tại Tọa đàm
Theo bà Nguyễn Hồng Loan, cần thiết phải có một kênh truyền thông chính thức về CBAM để cung cấp thông tin và hướng dẫn về CBAM một cách đầy đủ, chính xác, và tin cậy đến doanh nghiệp, nhằm giúp nâng cao nhận thức và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với CBAM. Ngoài ra, việc chỉ định cơ quan đầu mối về CBAM sẽ giúp Việt Nam chủ động trong tiếp cận đàm phán với Châu Âu và các quốc gia dự kiến áp dụng CBAM hoặc các chính sách tương tự trong thời gian tới.
Tiêu chuẩn và chính sách xanh của EU, bao gồm CBAM, được cập nhật liên tục với lộ trình áp dụng ngắn, trong khi doanh nghiệp Việt Nam lại gặp khó khăn về nguồn lực để chuyển đổi xanh hiệu quả. Bà Loan khuyến nghị các doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình và cách thức thích ứng với CBAM bám sát với lộ trình và hướng dẫn triển khai CBAM của EU, đồng thời, thực hiện đánh giá hiện trạng phát thải và thực hiện các hoạt động nhằm giảm phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất, có xem xét đến hiện trạng công nghệ, chiến lược kinh doanh và các điều kiện về nguồn lực.
Kết thúc buổi tọa đàm, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai sớm các cơ chế, chính sách và thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi sản xuất để thích ứng với CBAM. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp Việt Nam giữ vững thị phần, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu, mở rộng sang các thị trường trọng điểm toàn cầu. Các cơ quan quản lý cần nhanh chóng hành động, đưa ra hướng dẫn thống nhất, đánh giá phù hợp, và cung cấp các giải pháp hỗ trợ cụ thể nhằm bảo đảm hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam không bị loại khỏi chuỗi giá trị toàn cầu. Về phía doanh nghiệp, sự chủ động trong thay đổi tư duy và đẩy mạnh thực hiện các biện pháp chuyển đổi xanh là điều cần thiết. Có như vậy, lộ trình ứng phó với CBAM nói riêng và việc chuyển đổi xanh nói chung sẽ được thực hiện nhanh hơn, hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa hiệu quả mà Hiệp định EVFTA mang lại.
