Sáng 6/12 tại Hà Nội, Hội thảo khởi động Dự án hỗ trợ kỹ thuật Đánh giá tác động của cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU) và đề xuất chính sách thuế các-bon cho Việt Nam được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP). Đây là dự án được tài trợ bởi ETP và là một trong những hoạt động trọng điểm nằm trong trong khuôn khổ hợp tác về chuyển dịch năng lượng và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính (KNK) tại Việt Nam với ETP được nêu trong Biên bản ghi nhớ giữa Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam và Văn phòng dịch vụ dự án của Liên hợp quốc (UNOPS) ngày 21 tháng 6 năm 2022.
Dự án nhằm mục đích đánh giá và tính toán các tác động của CBAM lên các sản phẩm xuất khẩu, chuyển dịch năng lượng, toàn bộ nền kinh tế và việc thực hiện NDC của Việt Nam. Đồng thời, dự án cũng hướng đến phân tích các vấn đề liên quan đến việc hình thành thị trường các-bon trong nước và việc xây dựng chính sách thuế các-bon ở Việt Nam để đưa ra khuyến nghị nhằm đánh giá tính phù hợp và xây dựng lộ trình, chính sách thuế các-bon cho Việt Nam.
Công ty TNHH Kiến tạo Khí hậu xanh (GreenCIC) là thành viên đứng đầu liên danh nhà thầu, cùng với Công ty Perspectives Climate Group (Đức), Công ty Mô hình kinh tế ứng dụng và Phân tích dữ liệu (Úc) và Văn phòng Luật NHQuang&Cộng sự, đã được tuyển chọn để thực hiện Dự án này.
.png)
Các đại biểu tham gia Hội thảo
Dự án dự kiến được thực hiện trong 15 tháng từ tháng 11/2022 đến tháng 1/2024 với hai sản phẩm chính:
Phát biểu tại hội thảo, bà Sirpa Jarvenpaa – Giám đốc ETP cho biết: “Năm 2021 EU đã đề xuất cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon nhằm giảm bớt rò rỉ các-bon. Như vậy các quốc gia có sản phẩm xuất khẩu sang EU cần có chính sách định giá các-bon để tăng tốc độ giảm phát thải KNK. Việc thực hiện cơ chế này gặp nhiều khó khăn do mục tiêu chính hướng tới các quốc gia nằm ngoài EU trong đó có Việt Nam. Hội thảo lần này nhằm đánh giá tác động của CBAM đối với Việt Nam trong phát triển kinh tế nói chung và các sản phẩm xuất khẩu sang EU nói riêng đặc biệt là đối với các nghành hàng thí điểm như sắt thép, nhôm, xi măng, và phân bón để từ đó có chính sách thúc đẩy giảm phát thải KNK tại Việt Nam thông qua công cụ thuế đối với các sản phẩm xuất khẩu vào EU của Việt Nam”.
.png)
Bà Sirpa Jarvenpaa – Giám đốc Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP)
“Đây là điểm khởi đầu cho việc hợp tác dài hạn giữa chúng tôi với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương cũng như các cơ quan hữu quan khác của Việt Nam. Từ đó chúng tôi sẽ tổ chức các buổi hội thảo với các cơ quan này cũng như với các tổ chức kinh tế, xã hội khác nhằm thu nhận các ý kiến để có thể đưa ra chính sách thuế phù hợp”, bà Sirpa Jarvenpaa cho biết.
Theo ông Tăng Thế Cường - Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Tài Nguyên và Môi trường, các kết quả nghiên cứu của Dự án sẽ giúp Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương cùng các Bộ, ngành liên quan nắm rõ tác động của CBAM và là căn cứ để đề xuất, ban hành các chính sách kịp thời tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành hàng xuất khẩu liên quan đến CBAM, đồng thời đề xuất được chính sách lộ trình thuế các-bon phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam.
.png)
Ông Tăng Thế Cường- Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu phát biểu tại Hội thảo
CBAM là một trong những sáng kiến do Ủy ban Châu Âu vào tháng 7 năm 2021 nhằm thúc đẩy việc giảm phát thải khí nhà kính (KNK) và đạt trung hòa các-bon vào năm 2050. Mục tiêu của CBAM là giải quyết nguy cơ rò rỉ các-bon do các chính sách khí hậu thiếu chặt chẽ của các quốc gia không thuộc EU, đồng thời bổ trợ cho Cơ chế trao đổi hạn ngạch phát thải của EU (EU ETS). Các chứng chỉ CBAM sẽ được cấp cho các nhà nhập khẩu dựa trên cường độ phát thải tích hợp trong các sản phẩm mà họ nhập khẩu vào Liên minh châu Âu và có giá bằng hạn ngạch ETS. Theo đề xuất ban đầu, CBAM sẽ được áp dụng cho một số mặt hàng trong các lĩnh vực sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện, và có khả năng mở rộng ra cả hydro, hóa chất hữu cơ, nhựa và ammonia. Đề xuất hiện đang ở giai đoạn cuối cùng của quy trình pháp lý khi Hội đồng và Nghị viện thông qua vào năm 2022. Giai đoạn chuyển tiếp dự kiến bắt đầu vào năm 2023 và có hiệu lực vào tháng 1/2026. Mặc dù nhằm mục đích chống biến đổi khí hậu, CBAM do EU đề xuất sẽ ảnh hưởng và tạo thêm chi phí đáng kể đối với các hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt nếu cơ chế này được mở rộng sang các lĩnh vực khác trong tương lai.
Theo Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020, Việt Nam có kế hoạch xây dựng và phát triển thị trường các-bon trong nước, bao gồm hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon. Nghị định 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ đưa ra lộ trình bao gồm xây dựng khung pháp lý và triển khai thí điểm cơ chế trao đổi tín chỉ các-bon từ nay đến năm 2027 (vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ các-bon từ năm 2025) và vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ các-bon từ năm 2028. Cùng với cơ chế trao đổi hạn ngạch phát thải, thuế các-bon được coi là công cụ định giá các-bon hiệu quả để giúp Việt Nam đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Tuy nhiên, việc áp dụng thuế các-bon ở Việt Nam cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để xây dựng một cách hiệu quả, tránh trùng lặp với cơ chế thuế hiện hành và phù hợp với các hiệp định thương mại mà Việt Nam đã ký kết.
