Nghị định 06/2022/NĐ-CP quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn được Chính phủ ban hành vào ngày 07/01/2022 đã quy định chi tiết về việc tổ chức và phát triển thị trường các-bon trong nước. Theo đó, từ giờ đến hết năm 2027, Việt Nam sẽ xây dựng và hoàn thiện các quy định liên quan đến các hoạt động quản lý và giao dịch tín chỉ các-bon, hạn ngạch phát thải khí nhà kính cũng như việc vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon và dự kiến thành lập và tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ các-bon kể từ năm 2025. Sàn giao dịch tín chỉ các-bon sẽ chính thức được tổ chức vận hành trong năm 2028.
Vào 12/07 vừa rồi, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường (Bộ TN&MT) phối hợp với Ngân hàng Standard Charter tổ chức Hội thảo tham vấn Xây dựng và vận hành giao dịch tín các-bon tự nguyện tại Việt Nam. Tại hội thảo, Tiến sĩ Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục biến đổi khí hậu, cho biết Việt Nam đang xây dựng Đề án “Phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam” dựa trên cơ sở Nghị định 06/2022/ND-CP. Đề án tập trung vào giao dịch bắt buộc của việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính của các doanh nghiệp và trao đổi trong thị trường các-bon trong nước, định hướng kết nối với thị trường quốc tế. Để triển khai lộ trình này cần có sự chuẩn bị kỹ càng về hạ tầng, kỹ thuật, năng lực kiểm kê và báo cáo của doanh nghiệp.
Theo Quyết định 01/2022/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 18/01/2022, cả nước hiện có 1912 cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Thời gian tới, Bộ TN&MT sẽ tham mưu để Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tổng hạn ngạch của Việt Nam, và phân bổ cho các cơ sở trong giai đoạn 2026 - 2030 và hằng năm. Những doanh nghiệp phải thực hiện kiểm kê cũng có nghĩa vụ phải đáp ứng yêu cầu về hạn ngạch, vì vậy, đây sẽ là những đối tượng quan trọng tham gia vào thị trường các-bon trong nước khi chính thức vận hành. Theo nhận định của các chuyên gia, việc thành lập thị trường tín chỉ carbon là định hướng quan trọng để Việt Nam đạt phát thải ròng bằng 0 vào 2050.
Cũng tại Hội thảo, bà Nguyễn Hồng Loan, Trưởng ban Tư vấn của GreenCIC, đồng thời là Trưởng ban tư vấn cho Bộ TN&MT xây dựng và vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon tự nguyện chia sẻ về các cơ chế tín chỉ các-bon đang hiện hành tại Việt Nam. Theo bà, hiện tại ở Việt Nam đang có 4 cơ chế tín chỉ các-bon đã có tín chỉ được ban hành bao gồm: Cơ chế phát triển sạch (CDM), Cơ chế tín chỉ chung (JCM), Tiêu chuẩn các-bon được thẩm định (VCS) và Tiêu chuẩn vàng (GS). Tổng số lượng tín chỉ các-bon được ban hành ở Việt Nam tính đến tháng 12/2022 là hơn 40 triệu tín chỉ. Ngoài ra, Việt Nam cũng đang có hơn 50 dự án tín chỉ các-bon đang được đệ trình theo cơ chế tín chỉ của Hội đồng các-bon toàn cầu (GCC).
Trong đó, CDM và JCM là các cơ chế tín chỉ của thị trường bắt buộc và có sự quản lý của cơ quan nhà nước. Các cơ chế còn lại là cơ chế tự nguyện, hiện tại được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo dõi để tổng hợp phục vụ cho các mục đích báo cáo liên quan đến biến đổi khí hậu đệ trình lên Công ước khung của Liên hợp quốc (UNFCCC) như Thông báo Quốc gia, Báo cáo Cập nhật hai năm một lần, Báo cáo Minh bạch hai năm một lần, v.v.
Theo ông Nguyễn Văn Minh, Trưởng phòng Kinh tế và Thông tin của Cục Biến đổi khí hậu, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ TN&MT nghiên cứu, ban hành các cơ chế quản lý toàn bộ tín chỉ các-bon. Sắp tới, Bộ TN&MT sẽ thiết lập hệ thống đăng ký quốc gia. Theo đó, toàn bộ doanh nghiệp, tổ chức có lượng tín chỉ tạo ra trên phạm vi lãnh thổ Việt Nam sẽ phải đăng ký với trên hệ thống này. Khi có trao đổi ra nước ngoài thì cần báo cáo cho cơ quan quản lý là Bộ TN&MT, bởi hoạt động này còn ảnh hưởng tới việc thực hiện mục tiêu giảm phát thải chung của quốc gia.
Ngoài ra, theo Đề án “Phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường có vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan tổ chức vận hành thí điểm và vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ các-bon phục vụ quản lý và theo dõi, giám sát thị trường này; quy định các hoạt động kết nối sàn giao dịch tín chỉ carbon trong nước với thị trường khu vực và thế giới; quy định thực hiện các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon; xây dựng tài liệu tuyên truyền, thực hiện các hoạt động tăng cường năng lực cho các đối tượng tham gia thị trường các-bon.
Phương Linh (Tổng hợp theo tietkiemnangluong.com.vn và monre.gov.vn)
