1) CBAM là thuế các-bon?
Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Các-bon là cơ chế, chứ không phải thuế, vì mục đích là để tạo sân chơi công bằng giữa các doanh nghiệp trong châu Âu, chịu áp dụng định giá các-bon theo cơ chế giao dịch phát thải của châu Âu (EU-ETS) và các doanh nghiệp bên ngoài châu Âu. Nếu các doanh nghiệp nhập khẩu từ các nước đã có cơ chế định giá các-bon thì giá của chứng chỉ CBAM mà họ phải mua sẽ được điều chỉnh theo giá các-bon mà đơn vị xuất khẩu đã trả ở nước sở tại. Vì vậy, nếu giá các-bon ở nước xuất khẩu đã tương đương với giá hạn ngạch của EU-ETS thì doanh nghiệp nhập khẩu sẽ không phải trả thêm tiền để mua chứng chỉ CBAM.
2) CBAM sẽ áp dụng từ năm 2023?
3) CBAM sẽ áp dụng lên tất cả các mặt hàng của Việt Nam xuất khẩu sang EU?
Theo kế hoạch hiện nay, CBAM sẽ chỉ áp dụng cho một số hàng hóa cụ thể được nhập khẩu từ 8 lĩnh vực chính: sắt thép, lọc hóa dầu, xi măng, nhôm, hóa chất hữu cơ cơ bản, hydrogen, phân bón và điện.
4) CBAM sẽ có tác động rất lớn đến nền kinh tế Việt Nam
Mặc dù Việt Nam xuất khẩu nhiều hàng hóa sang EU nhưng chủ yếu là thiết bị viễn thông, điện tử, giày dép, dệt may và đồ nội thất. Hàng hóa từ các lĩnh vực chịu sự áp dụng của CBAM lại rất ít, chỉ khoảng 8% tổng kim ngạch xuất khẩu, chủ yếu là xi măng, sắt thép, nhôm (các lĩnh vực khác Việt Nam xuất khẩu sang EU rất ít hoặc không xuất khẩu).
Mặc dù tác động đến tổng thể nền kinh tế có thể chỉ ở mức thấp nhưng xét đến việc giá các-bon hiện nay ở châu Âu đang ở mức khoảng 100 EUR/tấn CO2, tác động vi mô đối với doanh nghiệp cũng khá đáng kể. Trong dài hạn, nếu EU mở rộng áp dụng CBAM sang các lĩnh vực khác, hoặc các nước khác cũng áp dụng CBAM thì cơ chế này có thể sẽ có tác động lớn hơn đến nền kinh tế Việt Nam.
Nguyễn Hồng Loan (tổng hợp)
