Trong tháng 01 năm 2022, Chính phủ đã ban hành liên tiếp hai văn bản pháp lý quan trọng trong lĩnh vực biến đổi khí hậu, đó là Nghị định số 06/2022/ND-CP về Quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng Ô-dôn (Nghị định 06) và Thủ tướng đã ban hành Quyết định số 01/2020/QD-TTg về Ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (Quyết định 01). Đây là cơ sở quan trọng hướng dẫn thực hiện Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (Luật BVMT 2020) và cụ thể hoá các hoạt động liên quan đến giảm nhẹ biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Với việc ban hành Luật BVMT 2020 và hai văn bản này, việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính (KNK) đã trở thành quy định bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam.
Theo Nghị định 06, kiểm kê KNK bao gồm thu thập thông tin, số liệu về các nguồn phát thải, tính toán lượng phát thải KNK, hấp thụ KNK trong một phạm vi xác định và trong một năm cụ thể theo phương pháp và quy trình do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Nghị định cũng xác định các cơ sở phát thải KNK phải thực hiện kiểm kê KNK là cơ sở có mức phát thải KNK hằng năm từ 3.000 tấn CO2 tương đương trở lên hoặc thuộc một trong các trường hợp sau:
Theo Quyết định 01, tổng cộng có tất cả 1.912 cơ sở thuộc các trường hợp trên phải thực hiện kiểm kê KNK và báo cáo định kỳ hai năm một lần từ năm 2024 trở đi. Nghĩa vụ mới này có vẻ sẽ tạo thêm gánh nặng và thách thức cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu nhìn từ phương diện chủ động quản lý các rủi ro khí hậu và hướng tới phát triển bền vững, doanh nghiệp có thể nhận thấy nhiều lợi ích và cơ hội đến từ việc thực hiện kiểm kê phát thải KNK.
Thách thức
Việc thực hiện và báo cáo kiểm kê KNK ở Việt Nam là một quy định mới, có thể phát sinh thêm các yêu cầu dữ liệu so với các thực hành về thu thập, tổng hợp và báo cáo dữ liệu phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các dữ liệu phi năng lượng. Việc này sẽ yêu cầu doanh nghiệp phải thiết lập một hệ thống thu thập và báo cáo dữ liệu KNK riêng để phục vụ hoạt động kiểm kê KNK của mình, cũng như xây dựng nguồn lực và thực hiện nhiều đào tạo, tăng cường năng lực cho nhân viên. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần cân nhắc sử dụng tư vấn về kiểm kê KNK hay dịch vụ thẩm định độc lập của bên thứ ba để đảm bảo tính toàn diện, chính xác và minh bạch của kết quả kiểm kê KNK.
Cùng với việc thực hiện kiểm kê KNK, các cơ sở trong danh mục của Quyết định 01 sẽ được phân bổ hạn ngạch và tham gia vào thị trường các-bon trong nước. Trong trường hợp kết quả kiểm kê KNK vượt quá hạn ngạch được phân bổ, các cơ sở này sẽ cần chi phí để mua hạn ngạch hoặc tín chỉ các-bon để bù trừ, hoặc chịu phạt do phát thải quá hạn ngạch theo quy định của pháp luật.
Cơ hội
Kiểm kê KNK xác định các nguồn và lượng phát thải KNK, cũng như theo dõi phát thải KNK và hấp thụ KNK theo thời gian. Điều này giúp doanh nghiệp có thông tin về hiện trạng phát thải của mình, đánh giá các rủi ro từ việc chuyển dịch các-bon thấp đối với doanh nghiệp, và xác định các biện pháp giảm nhẹ rủi ro tương ứng. Quản lý tốt các rủi ro này sẽ giúp tăng hiệu quả của hoạt động sản xuất, kinh doanh và đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Ngoài ra, kiểm kê KNK cũng là bước đầu tiên mà các doanh nghiệp cần thực hiện để hướng tới các mục tiêu phát triển các-bon thấp và net-zero. Với việc chủ động thực hiện các biện pháp giảm nhẹ phát thải KNK, doanh nghiệp có thể thu được lợi ích từ việc bán hạn ngạch và tín chỉ trên thị trường các-bon trong nước. Với việc ngày càng có nhiều người quan tâm đến phát triển bền vững và sự minh bạch trong kinh doanh, việc quản lý KNK và giảm nhẹ phát thải KNK cũng giúp nâng cao giá trị công ty để thu hút các nhà đầu tư, khách hàng và nhân viên tiềm năng.
Phạm Phương Linh
Nguồn:
Nghị định số 06/2022/ND-CP về Quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng Ô-dôn
Quyết định số 01/2020/QD-TTg về Ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính
https://www.wri.org/research/bottom-line-corporate-ghg-inventories
https://vietnamnet.vn/en/companies-stumped-by-ghg-emission-obligations-2055838.html
